Miejsca wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Unesco:
Lipnica Murowana
Lipnicka świątynia nie jest jedną z wielu drewnianych budowli sakralnych, gdyż jako jedna z nielicznych dotrwała do naszych czasów w niezmienionym od XV stulecia kształcie.
Pierwszy kościół na miejscu pogańskiej gontyny powstał, jak mówi tradycja, w 1141 roku, a w XV wieku wybudowano nową świątynię, która podobnie jak jej poprzedniczka miała za patrona św. Leonarda. Ponieważ centralnym kościołem parafialnym był pobliski murowany pw. Św. Andrzeja Ap, dlatego kościół drewniany stał się z czasem kaplicą cmentarną, dlatego też nie zmieniano nic w jego architekturze, bo nie było takiej potrzeby.
Kościół był kilkakrotnie odnawiany i konserwowany w wiekach XVI i XVII oraz w latach 1711, 1837, 1956, bez wprowadzania jednakże jakichkolwiek zmian. Świątynia ucierpiała podczas powodzi w lipcu 1997 roku, na szczęście ocalał, ale wymagał gruntownego remontu, zarówno samej konstrukcji jak i wyposażenia. W roku 2003 wraz z 5 innymi drewnianymi kościołami Małopolski i Podkarpacia lipnicka świątynia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.
Wnętrze świątyni wprowadza w atmosferę średniowiecza ze swoją prostota i specyficznym ubóstwem. Prezbiterium pokryte w całości malowidłami, w który wpisuje się ołtarz, wsparty na, jak chce legenda, na słupie pogańskiego bożka Światowida. Na wyposażeniu kościoła znajduje się obiekt rzadki – pozytyw szkatulny z XVII w, użytkowany do dziś. Ozdobą wnętrza są również trzy ołtarze tryptyki, wykonane w krakowskim warsztacie cechowym. Nie są to jednak oryginały, które przechowywane są w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie, jako depozyt, a w kościele lipnickim są kopie autorstwa artysty malarza B. Polka.
Ściany prezbiterium zdobi figuralna polichromia z XVI i XVII wieku, starsze są malowidła na suficie, które pochodzą z XV stulecia. Szczególnie atrakcyjna jest polichromia ściany północnej, pochodząca w całości z 1711 roku, która prezentuje w medalionach o roślinnych motywach sceny z Męki Pańskiej o tematyce zbliżonej do Drogi Krzyżowej. Jedyną ścianą niepokrytą malowidłami jest ściana południowa, na której zawieszone są barokowe obrazy i tzw. zacheusze. Na ołtarzach są drewniane świeczniki z woskowymi świecami; na balustradzie chóru znajdują się wyobrażenia Dekalogu; ambonę otaczają postacie czterech ewangelistów przedstawione wraz ze swoimi symbolicznymi atrybutami, a schody na nią wiodące ozdobiono motywami roślinnymi. Granicę pomiędzy prezbiterium a nawą kościoła stanowi tęcza z Grupa Ukrzyżowania. Posadzka kościoła została wykonana z nieforemnych, różnej wielkości głazów z piaskowca. Na środku mieści się grób Józefiny i Antoniego Ledóchowskich, rodziców św. Urszuli i bł Marii Teresy. Do wnętrza świątyni prowadzi troje drzwi.
Na podst. Z. Kras, Lipnica Murowana : kościół św. Leonarda, perła średniowiecznej architektury drewnianej. Wydaw. Biblos, Tarnów, 2008. - Wyd. 3 popr. i poszerzone.
Partnerzy projektu
Darczyńcy
